nemo5576

W latach 70. firma Walter Blombach Co. czyli WABECO wierzyła że stop aluminium o nazwie Simalit 70 jest idealnym materiałem na budżetowe imadło. Na fotce kilka typów imadeł produkowanych przez tą firmę z tego stopu. Poza nietypowym materiałem na pewno charakteryzowały się ciekawym, charakterystycznym designem.

Małe imadełko 50 mm, masa 0,92 kg. Konstrukcyjnie dość typowe - szczęka tylna porusza sie po prowadnicy w firmie teownika. Raczej wiekowe, płytka śruby mocującej ma formę trójkąta z trzema ostrogami, a nie typowego dysku. Z boku szczęki nabity napis "GERMANY", a więc choć kraj pochodzenia znany. Najciekawsze są chyba te zdobienia szczęki ruchomej. O ile numer/rozmiar w rombie to nic nadzwyczajnego, to ta ramka jest uroczo anachroniczna. Kto dziś bawił by się w takie ozdabianie masowo produkowanego przyrządu warsztatowego?

Imadło 80 mm, masa 3,6 kg. Wyprodukowane przez wschodnioniemieckie zakłady VEB ROBOTRON Büromaschinenwerk Sömmerda.

Brockhaus Heuer Front 100 mm/ 4". Szczęki 100 mm, masa 11,2 kg. Imadło wersji produkowanej w latach 1957-69.

Po II wojnie światowej, w 1948 zakończono produkcję klasycznego Fronta z prowadnicą rurową. Zamiast tego do produkcji wprowadzono zunifikowane imadło oparte na uproszczonym modelu Primus. Wcześniej były dwa różne imadła, teraz różnicą było jedynie mocowanie do stołu - w modelu Front było przyspawane do szczęki tylnej, w modelu Primus do przedniej.

W 1957 pojawił się model że zdjęć. Podstawową zmianą była rezygnacja z klasycznej dla imadeł Heuer nakrętki trapezowej. Zamiast dysku z nagwintowany otworem jest integralną nakrętka wykonana wprost w szczęce tylnej. Mniejszą zmianą jest zastąpienie rurowej osłony śruby stosowanym do dziś, otwartym od dołu daszkiem. Imadło nie posiada charakterystycznego dla modeli przedwojennych łożyskowania śruby kulkami. Zamiast tego śruba mocowana jest sprężystym pierścieniem, a jej luz kasuje sprężyna. Imadło było produkowane że szczękami 75, 100, 125, 150 i 175 mm. Produkcję tego modelu zakończono w 1969 roku kiedy zastąpiła go nowsza wersja o lekko zmienionej stylistyce (bardziej kanciaste w przekroju szczęki) i innej gamie rozmiarów.

Imadło 75 mm, 5,3 kg. Wyprodukowane przez VEB Werkzeugmaschinenkombinats „Fritz Heckert“ Karl-Marx-Stadt (WMW). Dla młodszych - Karl-Marx-Stadt to obecnie Chemnitz.

Imadło dość charakterystyczne - w dodatku z boku ma sygnaturę (logo producenta), a typowa dla wschodnioniemieckich imadeł kalkomania jest umieszczona od spodu i najczęściej dość dobrze zachowana

Zakłady WMW "Fritz Heckert" były dużym producentem obrabiarek, ale produkowały też imadła. W dodatku jak widać lekko nietypowe. Nie mam pojęcia czemu wybrano tak archaiczną konstrukcję, ale mamy tu szczękę stałą dwuczęściową, skręcaną śrubami.Szczęka ruchoma jest w niej prowadzona trzema prowadnicami. Śruba pociągowa na gwint metryczny, a nie trapezowy co wskazuje że był to raczej produkt dla amatorów.

Parkinsons Handy 1A. Szczęki 2 1/2" czyli 63 mm, masa 3,3 kg. Handy to seria imadeł tej firmy o uproszczonej, pozbawionej mechanizmu szybkiego przesuwu szczęki konstrukcji. Nazwa była używana wiele lat, w związku z tym produkowano pod nią kilka modeli imadeł. Te że zdjęć prawdopodobnie jest już powojenne. Imadło ma klasyczną dziś konstrukcję z prowadnicą prostokątną. Poza wersją stałą była wersja obrotowa i obrotową przenośna. Ciekawe jest sygnowanie. Typowy napis "Made in England", rozmiar "1A" i numer zarejestrowanego wzoru użytkowego "Rd. No. 68982", ale brak nazwy firmy czy modelu - były one umieszczane na kalkomanii.

"Leningrad". Szczęki 80 mm, masa 5,6 kg. Producentem był Государственный механический завод им. К. Маркса" czyli „Państwowe Zakłady Mechaniczne im. K. Marksa” w Leningradzie. Jest to imadło ślusarskie, z podstawą obrotową w którym ruchoma, przednia szczęka jest prowadzona na prostokątnej prowadnicy. Podstawa obrotowa, umożliwia obrót o 180°. Imadło to występuje w wielu odmianach różniących się głownie sygnaturami. Na niektórych znajduje się napis "Leningrad" - co tłumaczy potoczną nazwę. Dzisiejszy egzemplarz prawdopodobnie pochodzi już z czasów Federacji Rosyjskiej. Nie ma loga producenta (chyba K. Marks na chwilę z mody wyszedł), brak napisu USSR. Poza tym prawie identyczne z nieco starszym egzemplarzem. Jest to czwarty Leningrad którego udało się kupic, jak widać każdy jest inny. A brakuje mi jeszcze minimum trzech, starszych odmian tego imadła.

Niemieckie imadło Küpper. Szczęki 100 mm, masa 5,4 kg. Imadło spawane z odpowiednio wygiętych płaskowników. Posiada prostą regulację luzu szczęki ruchomej w postaci dwóch mosiężnych śrub w szczęce stałej. Równie proste są dodatkowe szczęki do mocowania rur czy wałków.

Küpper to niemiecka firma produkująca meble warsztatowe - szafki, stoły, czy tablice narzędziowe. Imadło prawdopodobnie jest tylko przez nią brandowane, identyczne sprzedawane było pod marką Kukko. Najprawdopodobniej producentem jest firma Walter Blombach GmbH (producent imadeł Wabeco) która w 1984 roku opatentowała bardzo podobne imadło spawane, różniące się tylko rozmieszczeniem śrub kasujących luz szczęki.

PanaVise model 381 - małe, przenośne imadło na podstawie z przyssawką. Szczęki 63 mm, masa 1,3 kg.

PanaVise to amerykański producent małych imadeł i uchwytów do elektroniki. Istnieje od 1962 roku.

Model 381 to połączenie podstawy model 380 z imadłem model 303. Oba te elementy są kompatybilne z resztą produktów serii 300. Imadło można mocować na innych podstawach, podstawa może służyć do montażu wyspecjalizowanych uchwytów do elektroniki. Imadło jest aluminiowe, wkładki standardowe z tworzywa sztucznego (można dokupić stalowe, aluminiowe i mosiężne) więc ewidentnie jest to produkt raczej do obróbki delikatnej drobnicy niż ciężkich prac ślusarskich, ale pomimo niezbyt imponującego wyglądu imadełko jest całkiem fajne - przyssawka trzyma naprawdę mocno, a kulowe przegub daje się pewnie zablokować w wybranej pozycji.

Maschinenhandschrauben. Czyli imadło ręczne maszynowe. Taka nieco wzmocniona wersja imadła ręcznego przeznaczona do przytrzymywania drobniejszych przedmiotów przy obróbce na mniejszych obrabiarkach w stylu szlifierek stołowych. Podobnie jak większość tego typu przyrządów nie sygnowane, ale kształty typowe dla produktów z międzywojennych Niemiec. Obie szczęki oczywiście kute, zaciskane śrubą z nakrętką. Niestety zdejmowana dźwignia/klucz zaginęła.

Wyprodukowane przez VEB Leipziger Eisen- und Stahlwerke (LES), czyli dawne zakłady Meier und Weichelt imadło HSB60. Szczęki 60 mm, masa 3 kg. To drugie HSB60 wyprodukowane przez LES w moich zbiorach. Różni się od pierwszego sygnaturą producenta. To prosty napis LES, a nie litery w owalnej ramce. Nie wiem czemu - możliwe że to produkt z pierwszego okresu po nacjonalizacji. Ale zawsze jest szansa że się kiedyś dowiem :)

Imadło Typ K-9 (lub K-5) wyprodukowane przez spółdzielnię Motgos z Warszawy. Szczęki 90 mm, masa 6,5 kg. Producent mieścił się przy ulicy Nowogrodzkiej 42. Imadła z Motgosu spotykane dość często, więc produkcja była pewnie spora, ale takie widzę po raz pierwszy. Po pierwsze ma sygnaturę z typem - to jedyny znany mi egzemplarz imadła tego producenta sygnowany na odlewie, wszystkie pozostałe miały jedynie papierową etykietę. Po drugie, choć identyczne konstrukcyjnie z najpopularniejszym produktem tej spółdzielni zarówno szczęki jak i podstawa mają i by kształt - mniej jest obłości, więcej prostych płaszczyzn i krawędzi. Nie mam pojęcia czy to jakiś wczesny model (sugeruje to sygnowanie odlewu), czy wręcz przeciwnie wersja uproszczona opracowana pod koniec produkcji.

"Leningrad". Szczęki 80 mm, masa 5,6 kg. Producentem był Государственный механический завод им. К. Маркса" czyli „Państwowe Zakłady Mechaniczne im. K. Marksa” w Leningradzie. Jest to imadło ślusarskie, z podstawą obrotową w którym ruchoma, przednia szczęka jest prowadzona na prostokątnej prowadnicy. Imadło to występuje w wielu odmianach różniących się głownie sygnaturami. Na niektórych, produkowanych na rynek wewnętrzny znajduje się napis "Leningrad" - co tłumaczy potoczną nazwę. Dzisiejszy egzemplarz prawdopodobnie pochodzi z lat 80. lub 90. Ma zarówno nowy ksztalt loga (KM ile prostokącie), jak i nową podstawę w kształcie trójkąta, zamiast starej, okrągłej, z uszkami na śruby.

Włoskie imadło 150 mm, 17,1 kg. Z jednej strony napis ACCIAO FUSO informujący że to odlew ze staliwa. Z drugiej była nazwa, niestety na moim napis jest całkowicie nieczytelna . Konstrukcja dość klasyczna, ruchoma przednia szczęka, prowadzenie prostokątne. Śruba mocowana pierścieniem, nakrętka przykręcona do szczęki stałej dwoma śrubami. Wkładki szczękowe w kształcie litery L, może to świadczyć że to jakaś starsza konstrukcja. I na razie tyle, niestety nic więcej o nim nie znalazłem.

Bison Bial typ 1256-63 (zgodnie ze starszą terminologią PJWx-63). Posiada szczęji 63 mm i waży 5 kg. Imadła typu 1256 pojawiły się po raz pierwszy w normie z 1984 roku, więc ich produkcja została uruchomiona gdzieś na przełomie lat 70. i 80. Jest to typowe imadło typu 1250M-63, lub obecnie 1250L-63 osadzone na podstawie przekształcającej je w przenośne imadło obrotowe. Podstawa ta nie jest sprzedawana oddzielnie i nie posiada własnego oznaczenia. Egzemplarz ze zdjęć pochodzi z pierwszego kwartału 2003 roku czyli na podstawie jest już wersja L. Z jakiegoś powodu w międzyczasie przemalowano je na czerwono (oryginalnie było pomalowane typową niebieską farbą młotkową). Imadła tego typu są nadal produkowane, ale chyba w minimalnych ilościach.

Kolejny polski klasyk. Bison Bial 1240-80. Czyli najmniejsza wersja przeznaczonego do ciężkich prac ślusarskich imadła typu 1240. Zgodnie z oznaczeniem imadło ma szczęki 80 mm, waży 6,9 kg. Konstrukcja jest kopią pochodzącego z początku XX wieku imadła Leinena. Obie szczęki są odlewami żeliwnymi, ruchoma szczęka tylna jest prowadzona na pryzmowych prowadnicach. Śruba trapezowa zakołkowana w szczęce ruchomej, nakrętka jest częścią rurowego pokrętła mocowanego do szczęki stałej półksiężycem. Na szczęce ruchomej mała, okrągła bitnia.

Jak w przypadku innych polskich imadeł niewiele wiadomo o historii tego modelu. Produkcję zaczęto gdzieś prawdopodobnie. na przełomie lat 80. i 90 - w normie z 1984 roku nie jest jeszcze wymieniane. Produkowane w wersjach że szczękami 80, 100, 125 i 150 mm. Gdzieś na przełomie wieków przeszło modernizację analogiczną jak typ 1250/1255. W jej wyniku lekko zmieniono jego kształt, wkładki szczękowe otrzymały trójkątne wycięcia ułatwiające mocowanie okrągłych przedmiotów, a same szczęki przedłużono. W rezultacie gabarytowych odpowiednikiem starego 1240-150 stały się np. 1240L-200 i 1240L-250. Jeśli chodzi i najmniejsze 1240-80 to nowe 1240L-80 wyróżnia się chyba tylko zmienioną, podłużną bitnią. Zmodernizowana wersja 1240L jest nadal produkowana, choć z racji ceny raczej nie jest to imadło często spotykane.

Peddinghaus Rigant 75. Szczęki 75 mm, masa 3,5 kg. Imadło wykonane jest z odpowiednio ukształtowanych płaskowników i profili stalowych połączonych spawaniem. Konstrukcja jest uproszczona, nawet sprężyny przy mocowaniu śruby trapezowej brak. Czyli gdyby zadrapać z niego kalkomanie pewnie zostało by uznane za współczesny, tani produkt z najniższej półki.

Patrząc na te imadło z perspektywy lat 20. XXI wieku nie można zapominać że w chwili kiedy ono powstawało, w więc na przełomie lat 70. i 80. XX wieku pewnie pierwsze wrażenie było by trochę inne. W tym czasie taka technologia produkcji imadeł - spawanie z tłoczonych profili wydawała się chyba bardzo perspektywiczna, zwłaszcza przy produkcji tańszych imadel. W bazach biur patentowych znajduje się wiele zgłoszonych wtedy patentów opisujących takie imadła, były one też produkowane przez kilka dużych europejskich firm. No i jakość była inna niż tych współczesnych najtańszych chińczyków - profile metalowe grubsze, pewnie też z lepszej stali.

Sama marka Rigant była efektem próby wejścia firmy Peddinghaus na rynek tańszych imadeł - chciano w ten sposób zaproponować imadło tańsze niż kute Matadory. Niestety nie znalazłem na jej temat zbyt wiele. Podobno była używana w latach 1976-1983. Znowu podobno, sprzedawano pod nią uproszczoną wersję Matadora, pozbawioną mechanizmu regulacji luzu szczęki. Jak widać sporo tu podobno - niestety katalogów z epoki nie znalazłem, w sieci też za dużo nie ma, imadło musiało się słabo sprzedawać - o ile używanych Matadorów jest mnóstwo, znalazłem tylko kilka zdjęć Rigantów w wersji 100 mm.

Z perspektywy czasu - pomysł Peddinghausa na rozszerzenie oferty nie wypalił, z czasem znowu ograniczyli się do sprzedaży droższych imadeł kutych. Sama technologia też chyba okazała się ślepą uliczką - nie wiem czy z uwagi na rozwój techniki (tańsze odlewy) czy z powodu preferencji kupujących - spawane blaszaki są dla takich konserwatystów jak ja po prostu brzydkie. Dzisiaj to albo najtańsze wyroby imadłopodobne z Chin, albo radosna twórczość warsztatowa

Imadło "LE-VOLVON". Szczęki 70 mm, 2,42 kg. Jak widać to małe, przenośne imadło że szczęką obrotową. Volvon to krótka (12 km) rzeka we Francji. Na logikę producent znajdował się gdzieś w pobliżu tej rzeki, ale nic pewnego nie znalazłem. W sieci wygrzebałem tylko zdjęcia kilku małych imadeł z taką sygnaturą. Z racji tego zakładam że to produkt jakiejś małej, możliwe że krótko działającej firmy.

Imadło marki ROBUR. Szczęki 100 mm, masa 15,6 kg.

Konstrukcja na pierwszy rzut oka klasyczna. Czyli ruchoma szczeka przednia, prowadzenie na na trochę nietypowej bo półokragłej od góry, a nie płaskiej prowadnicy. W dodatku marka kojarząca się z NRD.

ROBUR oczywiście kojarzy się z zakładami w Zwickau, ale nawet obecnie można kupić zawiesia Robur (markw należących do firmy BETA), nagrzewnice Robur (produkt firmy Robur SpA), istnieją kluby (belgijski KVK ROBUR), mamy nawet bohatera literackiego - Robura Zdobywcę.

A po drugie. 15.09.1919 roku pan Władysław Bernadzikiewicz złożył do Urzędu Patentowego RP chyba pierwszy w naszej historii opis patentowy dotyczący imadła. Patentu udzielono 18.09.1924 roku. Patent (No 630 Imadło równoległe) opisuje imadło ślusarskie z prowadnicą która w swojej górnej części ma formę półwalca, w dolnej części ma występy obejmujące podstawę nakrętki trapezowej. Dodatkowo informuje że w stanie ściśniętym obie szczęki mają kształt jajowaty.

Kiedy sobie rysunki imadła pana Bernadzikiewicza ze zdjęciami naszego Robura to - okazuje się że kształt imadła jest prawie identyczny. Identycznie mocowana jest śruba trapezowa. Natomiast występu prowadnicy są mniejsze i nie obejmują ściśle nakrętki - no ale pytanie czy nie okazało się że ścisłe pasowanie szczęki i boków podstawy nakrętki jest kłopotliwe, a i bez tego szczęka jest dostatecznie precyzyjnie prowadzona?

Podobne imadła od czasu do czasu pojawiają się w sprzedaży. Część jest niesygnowana i nie wiadomo kto je wyprodukował. Jacyś pewni producenci? Oczywiście. To zakłady "Neptun" I. Mintz i Ska z Końskich i znajdująca się w tej samej miejscowości "SK Końskie": S. Kronenbluma. Obie te firmy produkują prawie identyczne imadła, bardzo podobne do tego na rysunkach patentowych. Różnią się one tym że okolice wkładek szczękowych są podwyższone.

Wychodzi na to że jest to oryginalna polska konstrukcja opatentowaną w pierwszych latach niepodległości. I szczerze mówiąc jedno z niewielu oryginalnych polskich konstrukcji imadeł. A wy jak myślicie?